Ιερές Μονές στη Λέσβο (Μυτιλήνη)

 Ι.Μ. Αγίου Ραφαήλ

 Βρίσκεται στα Β.Α. του νησιού και σε απόσταση 3 χλμ από τον οικισμό της Θερμής. Η σημερινή Μονή χτίστηκε στην θέση Παλαιοχριστιανικής βασιλικής, λείψανα της οποίας υπάρχουν στην περιοχή (τοιχογραφίες, κόκκινο πλακόστρωτο δάπεδο, η εικόνα του Παντοκράτορα (14ος αιώνας) κ.α.).

Στην μοναστηριακή της ζωή διακρίνουμε τρεις περιόδους: (α) από τον 10ο αιώνα έως το 1235, (β) από το 1433 έως το 1463 - έτος καταστροφής της από τους Τούρκους, με τελευταίο ηγούμενο τον `Αγιο Ραφαήλ και (γ) από το 1962 έως σήμερα.

Είναι γυναικεία Μονή, η οποία ανεγέρθηκε και λειτουργεί προς τιμήν του Αγίου Ραφαήλ. Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα του νησιού, που συμβάλλει σημαντικά στην οικονομική ευημερία της ευρύτερης περιοχής.

Ι.Μ. Ταξιάρχη Μιχαήλ

 Πρόκειται για Βυζαντινό Μοναστήρι που ερημώθηκε πιθανότατα με την κατάληψη του νησιού από τους Τούρκους (1462), ενώ ο μοναστηριακός Ναός ανοικοδομήθηκε εκ βάθρων το 1879.

Μεταξύ των παλαιών εικόνων του Ναού και των πολύτιμων εκκλησιαστικών αντικειμένων, διακρίνεται η ανάγλυφη εικόνα - Βυζαντινής τεχνοτροπίας - του Ταξιάρχη Μιχαήλ, η οποία σύμφωνα με την παράδοση φιλοτεχνήθηκε από πηλό και αίμα των σφαγιασθέντων μοναχών κατά την καταστροφή της Μονής από τους Τούρκους.

Αποτελεί σημαντικό προσκύνημα του νησιού και είναι χτισμένη σε πολύ μικρή απόσταση από την κωμόπολη Μανταμάδος.

Ι.Μ. Λειμώνος - Αγίου Ιγνατίου

 Είναι χτισμένη στο κέντρο του νησιού σε απόσταση 3χλμ Β.Δ. της κωμόπολης Καλλονής. Το Καθολικό της είναι αφιερωμένο στους Παμμεγίστους Ταξιάρχες.

Χτίστηκε το 1523 από τον Μητροπολίτη Μηθύμνης Ιγνάτιο Αγαλιανό, του οποίου το όνομα τιμάται σήμερα, ενώ κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας ήταν το μοναδικό πνευματικό κέντρο του νησιού.

Το Καθολικό είναι ένας επιβλητικός ναός ρυθμού τρίκλιτης βασιλικής, με ξυλόγλυπτο επίχρυσο τέμπλο και με τοιχογραφίες αγιορείτικης τεχνοτροπίας του 1800. Διαθέτει πλούσια βιβλιοθήκη, ενώ παράλληλα λειτουργούν Μουσείο Εκκλησιαστικής Τέχνης και Γεωλογικό Μουσείο (1990).

Ι.Μ. Παναγίας Μυρσινιώτισσας

 Κοντά στην Ι. Μ. Λειμώνος και εξαρτώμενη από αυτήν βρίσκεται η βυζαντινού ρυθμού Μονή, η οποία ανασυστήθηκε το 1523 προς τιμή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Στο εσωτερικό της υπάρχουν ανεκτίμητης αξίας εικόνες, παλαιό ξυλόγλυπτο τέμπλο και σημαντικές τοιχογραφίες.

Ι.Μ. Περιβολής

Βρίσκεται στα Β.Δ. του νησιού και σε απόσταση 3 χλμ από την κωμόπολη `Αντισσα.

 

Πρόκειται για γυναικεία Μονή Βυζαντινού ρυθμού, αφιερωμένη στα Εισόδια της Θεοτόκου, που ανασυστήθηκε κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας (1630). Ενδιαφέρουσες είναι οι εικόνες του ξυλόγλυπτου τέμπλου και οι τοιχογραφίες ( 16ο αιώνα ).

Ι.Μ. Πιθαρίου

 Βρίσκεται Β.Α. της κωμόπολης Ερεσός (3χλμ.). Είναι αφιερωμένη στους Ταξιάρχες και η ίδρυσή της θα πρέπει να αναζητηθεί στα Μεσαιωνικά χρόνια.

Πρόκειται για Βυζαντινή Μονή με ανεκτίμητες εικόνες, εκκλησιαστικά σκεύη και τοιχογραφίες.

Ι.Μ. Υψηλού

 Χτισμένη στην κορυφή του βραχώδους βουνού `Ορδυμνος, μεταξύ `Αντισσας και Σιγρίου, είναι αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη Θεολόγο.

Η εκλογή της θέσης που κατέχει, μαρτυρεί την Μεσαιωνική της προέλευση (γύρω στο 800μ.Χ.). Το Καθολικό της διακρίνεται για τις αγιογραφίες του, ενώ παράλληλα φυλάσσονται ανεκτίμητης αξίας εκκλησιαστικά αντικείμενα.

Ι. Μ. Δαμανδρίου

 Βυζαντινή Μονή (14ος αιώνας), αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Στο εσωτερικό του Καθολικού υπάρχουν καταπληκτικές αγιογραφίες Βυζαντινής τεχνοτροπίας και αξιόλογα εκκλησιαστικά αντικείμενα. Βρίσκεται σε απόσταση 5χλμ από τον Πολιχνίτο.